ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΚΡΗΤΗ

Ο Νομός Ηρακλείου είναι ένας από τους 51 νομούς της Ελλάδας και συγκεκριμένα ένας από τους 4 νομούς της περιφέρειας Κρήτης.
Πρωτεύουσα του νομού είναι το Ηράκλειο



Ο νομός καταλαμβάνει το ομαλότερο και μεγαλύτερο τμήμα ανάμεσα στην Ίδη και στη Δίκτη. Χωρίζεται σε δύο μέρη από μια χαμηλή οροσειρά. Το βόρειο μέρος περιλαμβάνει κατάφυτες κοιλάδες, χαμηλές λοφοπλαγιές αλλά και πεδιάδες, με σημαντικότερη την πεδιάδα του Καστελλίου. Το νότιο τμήμα κυριαρχείται από την πεδιάδα της Μεσαράς.
Ψηλότερη κορυφή του νομού είναι ο Κόφινας, με υψόμετρο 1.231 μ. Βρίσκεται στην οροσειρά των Αστερουσίων.

Διαρρέεται από ποταμούς, όπως ο Γαζανός, ο Αναποδάρης, ο Γιόφορος και ο Γεροπόταμος. Πολλοί από αυτούς εκβάλλουν στο Λιβυκό Πέλαγος και άλλοι στο Κρητικό Πέλαγος. Στο νομό ανήκει και η νησίδα Δία, στη βόρεια παραλία. Στο Λιβυκό υπάρχουν διάφορα ερημονήσια, όπως η Παπαδόπλακα και το Τραφονήσι.
Στα σημαντικότερα ακρωτήρια περιλαμβάνονται της Χερσονήσου και ο Σταυρός στα βόρεια, όπως επίσης το Λίθινο στα νότια. Κόλποι του νομού είναι στα βόρεια ο Κόλπος του Ηρακλείου και στα νότια αυτός της Μεσαράς.



Το Ηράκλειο είναι μια μοντέρνα πόλη (η μεγαλύτερη του νησιού, με πληθυσμό 105.000 κατοίκους περίπου), διοικητι- κό, βιομηχανικό, εμπορικό και αγροτικό κέντρο της Κρήτης.

Η κατακόρυφη ανάπτυξη της κατά τις τελευταίες μεταπολεμικές δεκαετίες είχε σαν αποτέλεσμα να αντιμετωπίζει σήμερα όλα τα δυσεπίλυτα προβλήματα των συγχρόνων μεγαλουπόλεων:
πολεοδομική αναρχία,
κυκλοφοριακό,
έλλειψη χώρων πρασίνου και ανάσας, δημιουργία απρόσωπων και υποβαθμισμένων συνοικιών.

Παρόλα αυτά υπάρχουν πολλές γωνιές μέσα στην πολύβουη πρωτεύουσα που φέρνουν πίσω μνήμες από το πολυτάραχο παρελθόν της.



Ο ναός του Αγίου Τίτου, προστάτη αγίου του νησιού, στην ομώνυμη πλατεία. Είναι κράμα ανατολικών και δυτικών αρχιτεκτονικών στοιχείων. Χτίστηκε αρχικά από τους Βυζαντινούς. Μετά από μετατροπές από τους Βενετούς και τους Τούρκους, που τον χρησιμοποίησαν οι μεν σαν καθολικό μητροπολιτικό ναό, οι δε σαν τζαμί, καταστράφηκε από το μεγάλο σεισμό του 1856.
Το 1872 ξαναχτίστηκε πάνω στα παλιά του θεμέλια και αργότερα έγιναν ορισμένες τροποποιήσεις για να λειτουργήσει και πάλι σαν ορθόδοξη εκκλησία. Εδώ φυλάσσεται η ιερή κάρα του Αγίου Τίτου.

Ο ναός του Αγίου Μάρκου, στην πλατεία Βενιζέλου ή Πλατεία Κρήνης.
Χτίστηκε από τους Βενετούς που τον αφιέρωσαν στον προστάτη τους.
Οι Τούρκοι μετά την άλωση του Ηρακλείου τον μετέτρεψαν σε τζαμί προσθέτοντας του μιναρέ. Το 1956 αποκαταστάθηκε στην ενετική μορφή του.
Σήμερα χρησιμοποιείται σαν Στέγη Γραμμάτων, σαν χώρος μόνιμης έκθεσης αντιγράφων βυζαντινών τοιχογρα- φιών και σαν αίθουσα συναυλιών.

Ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Μηνά, στην πλατεία Αγίας Αικατερίνης. Εντυπωσιακός ναός, από τους με- γαλύτερους στην Ελλάδα.
Έχει σταυρικό σχήμα με τέσσερις ίσες κεραίες, μεγαλοπρεπή τρούλο και δύο πανύψηλα κωδωνοστάσια. Στη βορειοδυτική γωνιά του σώζεται η παλιά εκκλησία του Αγίου Μηνά και της Υπαπαντής.

Η Λότζα: ορθογώνιο, διώροφο κτίριο, το κομψότερο από τα βενετσιάνικα κτίσματα της πόλης. Σήμερα στεγάζει το Δημαρχείο. Χτίστηκε το 1626-1628 από το Γενικό Προβλεπτή Φραγκίσκο Μοροζίνη, που κατασκεύασε και την ομώ- νυμη κρήνη.
Κατά την ενετοκρατία ήταν τόπος συγκέντρωσης και αναψυχής των ευγενών και από τους εξώστες της ο Δούκας προσφωνούσε το λαό ή παρακολουθούσε διάφορες τελετές. Το σημερινό κτίριο είναι αναστήλωση του κατεστραμμένου παλιού μεγάρου.

Τα ενετικά τείχη:
Είναι το σημαντικότερο οχυρωματικό έργο της ενετοκρατίας. Σήμερα διατηρούνται οι επτά προμαχώνες τους και δύο από τις τέσσερες πύλες τους: Η Πόρτα των Χανίων, στη δυτική πλευρά του περιβόλου των τειχών, με ανάγλυφο φτερωτό λιοντάρι του Αγίου Μάρκου, λαξεμένη προτομή του Παντοκράτορα και ελληνική σκαλισμένη επιγραφή στην εξωτερική της πλευρά. Στην εσωτερική πλευρά υπάρχει μεταλλείο με ανάγλυφη προτομή του Παντοκράτορα και η επιγραφή ΟΜΝΙ- ΡΟΤΕΝS (Παντοκράτωρ στα λατινικά), γι' αυτό ονομαζόταν Πόρτα του Παντοκράτορα.
Από την πύλη αυτή η Κάντια επικοινωνούσε με όλη τη Δυτική Κρήτη.
Η Καινούρια Πόρτα βρίσκεται στη νότια πλευρά του περιβόλου και είναι νεότερη. Φέρει διακόσμηση, επιγραφή με τη χρονολογία της κατασκευής της (1587) και το όνομα του προβλεπτή ΜΟCΕNIGO στην εσωτερική της επιφάνεια. Ο χώρος κοντά στην πύλη αυτή έχει διαμορφωθεί σε σύγχρονο υπαίθριο θέα- τρο.

Στο νοτιότερο σημείο του περιβόλου των τειχών είναι ο προμαχώνας του Μαρτινέγκο και σ' ένα πλάτωμα ο σεμνός τά- φος του Νίκου Καζαντζάκη, όπου είναι χαραγμένα τα λόγια του παγκόσμια γνωστού Κρητικού συγγραφέα :
«Δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβάμαι τίποτα, είμαι λεύτερος».