ΚΑΡΠΑΘΟΣ - ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ

Είναι, μετά τη Ροδο, το δεύτερο σε έκταση νησί της Δωδεκανήσου. Βρίσκεται ανάμεσα στη Κρήτη και Ροδο, στο πέλαγο που απο την αρχαιότητα πήρε το ονομά του απ' αυτήν "Καρπάθιο Πέλαγος". Η γεωγραφική θέση της Καρπαθου είναι σημαντική, αφού αποτελεί βασικό κρίκο της νησιώτικης γέφυρας που ενώνει την Κρήτη με τη Μικρασία και με τη μακρόστενη κορμοστασιά της δεσπόζει στις νοτιοανατολικές πύλες του Αιγαίου. Απο άποψη γεωμορφολογίας η Καρπαθος, μαζί με το νησάκι Σαρία που της ανήκει γεωπολιτικά, είναι απο τα πιο προικισμένα Ελληνικά νησιά. Ασβεστολιθικά πετρώματα αποτελούν το στρωματογραφικό της πυρήνα και καθορίζουν το μορφολογικό της χαρακτήρα. Σε μερικές περιοχές αναπτύσσονται πάνω απο τους ασβεστόλιθους στρώματα φλύσχη, καθώς και νεώτερα στρώματα γύψου, τραβερτίνου, κροκαλο-λατυτοπάγων και συγχρόνων αποθέσεων. Η ποικιλία και η χρωματική μαγεία του φυσικού τοπίου της Καρπάθου είναι μοναδική. Οι εναλλαγές και οι αντιθέσεις είναι τόσο συχνές και απρόσμενες που δεν αφήνουν περιθώρια για μονοτονία και πλήξη. Βουνά ψηλά (Λάστος 1215 μ. υψόμετρο, το ψηλότερο στα Δωδεκάνησα) και κακοτράχαλα, που οι κορφές τους κάποτε-κάποτε εμφανίζονται χιονισμένες.

Πλάι σε ένα βραχώδη λόφο, που ορθώνεται στην ανατολική ακτή του νησιού, απλώνονται τα Πηγάδια (ή Κάρπαθος), η πρωτεύουσα νησιού και το κύριο λιμάνι του. Τα Πηγάδια, των οποίων το όνομα προέρχεται απο τα πολλά πηγάδια που υπήρχαν εκεί, είναι μια νέα σχετικά πόλη με 1700 περίπου κατοίκους. Πάνω στο βραχώδη λόφο ήταν χτισμένη πιθανότατα η Μινωική Ακρόπολη. Ανεβαίνοντας σ' αυτό το λόφο απο έναν ασφαλτόδρομο και περνώντας απο μία πλαγιά με πεύκα, οδηγούμαστε στον χώρο της Παναγίας της Λαρνιώτισσας. Από εκεί πάνω μπορεί κάποιος να απολαύσει τη θαυμάσια θέα που προσφέρει αυτός ο βράχος. Στα πόδια μας βρίσκεται το λιμάνι, ολόκληρη η πόλη της Καρπάθου, ο κόλπος του Βρόντη με την απέραντη αμμουδιά και πιο πέρα τα ορεινά χωριά. "Στα βορειοδυτικά το Απέρι, η Βωλάδα και το Όθος και στα δυτικά οι Μενετές".

Κατεβαίνοντας απο την Ακρόπολη στο λιμάνι, το Ποσί όπως το λένε οι ντόπιοι, λέξη που σίγουρα προέρχεται απο το αρχαίο Ποσείδιο. Δεξιά μας, όπως βλέπουμε τη θάλασσα, είναι ο κυματοθραύστης με την προβλήτα που αράζουν τα πλοία της γραμμής, ενώ πιο μπροστά βρίσκεται το Λιμεναρχείο. Ένας μικρός λιμενοβραχίονας σχηματίζει λιμανάκι για τις ψαρόβαρκες και τα μικρά σκάφη. Ανάμεσα στους δρόμους (παραλιακός - κεντρικός) που διασχίζουν το λιμάνι υπάρχουν τραπεζάκια από τα προνομιούχα ζαχαροπλαστεία που είναι στη σειρά, προνομιούχα γιατί η θέα απο 'κει επάνω προς το λιμάνι και το εσωτερικό του νησιού είναι υπέροχη. Στη μέση περίπου του λιμανιού, βρίσκεται η εκκλησία της Ευαγγελίστριας. Ο παραλιακός δρόμος συνεχίζει γεμάτος με εστιατόρια, ταβέρνες, μπαρ και νυχτερινά κέντρα. Οι γειτονιές της πρωτεύουσας αγκαλιάζουν ένα κομμάτι απο το χρυσό μισοφέγγαρο της αμμουδιά του Βρόντη και ακουμπούν στα βράχια του βουνού της Αγίας Κυριακής. Πάνω απο το λιμάνι με τα αραγμένα τρεχαντήρια δεσπόζει η Ακρόπολη. Πάνω στην αμμουδιά στέκουν τα μέλη της Αγίας Φωτεινής ή Άφωτης, των τελών του 5ου, αρχές του 6ου αιώνα: κολώνες, κιονόκρανα, μεγάλα, λιθανάγλυφα κομμάτια απο το μαρμάρινο τέμπλο. Δύο εντυπωσιακά κτήρια του Μεσοπολέμου, εκείνο το οποίο στεγάζεται το Επαρχείο Καρπάθου & Κάσου και εκείνο που μοιράζονται τώρα το Λιμεναρχείο και το Τελωνείο, θυμίζουν την Ιταλική κατοχή στα Δωδεκάνησα. Τα Πηγάδια είναι το κέντρο της τουριστικής ζωής της Καρπάθου.

Το Απέρι είναι ένα πανέμορφο ορεινό χωριό που ξεχωρίζει για την αρχοντική του λάμψη. Υπήρξε πρωτεύουσα του νησιού από το 1700 έως το 1892. Όταν έλειψαν οι κίνδυνοι απο την θάλασσα, η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε απο το αθέατο Απέρι στα Πηγάδια κοντά στη θάλασσα. Έμεινε όμως η αρχοντιά... Και η έδρα του Μητροπολίτη Καρπάθου και Κάσου, η μικρότερη του ελλαδικού χώρου. Βρίσκεται σε απόσταση 8 χμ. βορειοδυτικά της πόλης της Καρπάθου. Αξίζει να κάνετε μια βόλτα στο Απέρι και να θαυμάσετε τις ομορφιές του. Περπατήστε στους δρόμους του χωριού, στα καταπράσινα σοκάκια της Βαλαντους, θαυμάστε τα επιβλητικά αρχοντικά στο Πάνω Απερι, τις εκκλησίες των συνοικιών του Αγίου Βασιλείου ,Αγίου Χαραλάμπου και Λορων, και τις απέραντες καταπράσινες εκτάσεις, στο Κάτω Απερι, που περιβάλουν το χωριό. Αν και οι περισσότεροι κάτοικοι του χωριού είναι μετανάστες ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα σπίτια, εντυπωσιακά τα περισσότερα, ανακαινίζονται σύμφωνα με τις επιταγές της παράδοσης.

Πουθενά δεν εμφανίζεται κάποιο ίχνος εγκατάλειψης. Αντίθετα μια ειδυλλιακή εικόνα απλώνεται στη σκιά των λόφων. Ακολουθώντας τα μονοπάτια του χωριού θα φτάσετε στις υπέροχες παραλίες της Αχάτας και της φημισμένης Κυρά Παναγιάς. Είναι μια από τις διασημότερες του νησιού και ένα από τα πιο πολυφωτογραφημένα τοπία της Καρπάθου. Θα κολυμπήσετε στα διάφανα νερά τους και θα χαλαρώσετε στην απέραντη αμμουδιά απολαμβάνοντας τον ήλιο και την υπέροχη φύση. Πηγαίνοντας για την Κυρά Παναγιά κάντε μια στάση στους καταπράσινους οικισμούς του Μερτωνα και του Κατωδιου, ερχόμενοι από βόρεια η νότια αντίστοιχα, και γευτείτε το δροσερό νερό που ρέει από τις πήγες. Στο Απέρι λειτουργούν ενοικιαζόμενα δωμάτια. Τα περισσότερα από αυτά θα τα βρείτε στον παραθαλάσσιο οικισμό του χωριού, στην Κυρά Παναγιά.

Η Αμμοοπή είναι το ιδανικότερο μέρος της Καρπάθου. Βρίσκεται στο μέσο της διαδρομής απο το αεροδρόμιο προς τα Πηγάδια απο όπου απέχει περίπου 6 χιλιόμετρα. Άλλο τόσο απέχει απο το αεροδρόμιο και απο το πλησιέστερο χωριό Μενετές. Ασφαλτοστρωμένος αυτοκινητόδρομος συνδέει την Αμοοπή με όλα τα χωριά της Καρπάθου. Λεωφορεία δημόσια και ιδιωτικά καθώς και ταξί εξηπυρετούν καθημερινά την περιοχή. Η απλόχωρη θέα με τον ανοιχτό ορίζοντα, οι κρυστάλλινες παραλίες, το λαμπρό φως του ήλιου, το ξηρό της κλίμα, το δροσερό μελτέμι με μηδέν υγρασία συνθέτουν τη μαγεία και το όνειρο των νησιών του Αιγαίου. Διαθέτει απο τα καλύτερα ξενοδοχεία, πολά ευρύχωρα ενοικιαζόμενα δωμάτια, ταβέρνες, εστιατόρια, ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα και όλες τις ευκολίες επικοινωνίας και μεταφοράς. Οι παραλίες της Αμμοοπής απλώνονται σε μιαν έκταση περίπου έξι χιλιομέτρων απο του Πουλιού το Ποτάμι μέχρι τον Φωκιά. Σε μικρή απόσταση πιο πέρα προσφέρονται οι απέραντες παραλίες του Αφιάρτη, ιδανικές για θαλάσσια σπορ, wind-surfing και άλλες απολαύσεις. Η στεριά μπαίνει στη θάλασσα κουβαλώντας στην πλάτη της τα λευκά σπίτια, τις ξερολιθιές και τις ελιές.

Αυτό είναι το Μεσοχώρι, μια απο τις ομορφότερες εικόνες του Αιγαίου. Στενά σοκάκια, ανάμεσα σε αυλές με μυριστικά, σταματούν στην Σκόπη, ένα μπαλκόνι προς το απέραντο γαλάζιο. Το τραγούδι του νερού απο τις πηγές που αναβλύζουν κάτω απο την εκκλησία, οδηγούν τον επισκέπτη στην πόρτα της Βρυσιανής, σεβάσμιο προσκύνημα για όλο το νησί, όπου στη χάρη της, στις 8 Σεπτεμβρίου, γίνεται μεγάλο πανηγύρι. Ο Λευκός, με τις διαδοχικές παραλίες του, είναι ο παραθεριστικός οικισμός του χωριού και ένα απο τα τουριστικά κέντρα ολόκληρης της Καρπάθου.

Κτισμένη σαν αετοφωλιά, στα βράχια οι Μενετές απολαμβάνουν τη θέα προς τον όρμο του Βρόντη, όπου βρίσκονται τα Πηγάδια. "Η παράδοση θέλει ο βράχος όπου είναι κτισμένο το χωριό να είναι ο Τιτάνας Μενοίτιος, υιός του Ιαπέτου που ο Δίας τον κεραυνοβόλησε και τον απολίθωσε". Η μεσαιωνική καταγωγή του χωριού, του έχει αφήσει κληρονομιά τα στενά δρομάκια, παραδοσιακά σπίτια, μοναδική αρχιτεκτονική, μικρές χωριάτικες ταβέρνες και παραδοσιακά καφενεία, απροσπέλαστα απο αυτοκίνητα, και σφιχτοδεμένα μεταξύ τους σαν τείχη. Τα σπίτια, κατάλευκα, κατεβαίνουν την πλαγιά και σταματούν στο δημόσιο δρόμο. Κάποια περνούν και απέναντι στο πλάτωμα του βράχου, μέχρι την ιστορική και θαυματουργή εκκλησία της Παναγίας που είναι θεμελιωμένη σε περίβλεπτη θέση στην άκρη του. Στο χωριό επιβιώνει μια πλούσια παράδοση λαϊκών οργανοπαιχτών. Η Αμμοοπή, με τις ωραίες παραλίες είναι η θαλασσινή έξοδος των Μενετών.

Η Αρκάσα, ένα απο τα αναπτυσσόμενα τουριστικά κέντρα της Καρπάθου, ζει μια σύγχρονη ζωή συντροφιά με πολύ παλιές μνήμες. Στο Παλαιόκαστρο, που τόσο γενναία αναμετράται με τα δυνατά κύματα του Καρπάθιου, κατοικούσαν άνθρωποι ήδη απο την προϊστορική εποχή. Και φαίνεται πως δεν έφυγαν ποτέ απο εδω. Το μαρτυρούν τα μεταγενέστερα μνημεία, όπως τα ψηφιδωτά της Αγίας Αναστασίας του 5ου αιώνα και το εκκλησάκι της Αγίας Σοφίας. Έτσι έφτασαν να έχουν και σήμερα εδω τα σπίτια τους, δίπλα στη θάλασσα, ανάμεσα στα μποστάνια. Στην ερύτερη περιοχή της Αρκάσας ανήκει και μια θαλασσινή γειτονιά, το μικρό ψαροχώρι Φοινίκι.

Πολιτιστικοί συλλόγοι και το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου, οργανώνουν και εκδηλώσεις τοπικού χαρακτήρα και χρώματος (Αναβιώσεις εθίμων, γιορτές κρασιού "Βωλάδα και Όθος", συναντήσεις " φεστιβάλ" χορών και χοροσπερίδες). Τα λεπτοδουλεμένα ποικιλόχρωμα υφαντά κεντήματα και πλεκτά που αποτελούν την διακόσμηση, την "στολισιά" του Καρπάθικου "σουφά" είναι υπόθεση της Καρπαθιάς νοικοκυράς και σπουδαίο κεφάλαιο της λαογραφίκής κληρονομιάς της. Μέσα στο σπίτι αυτό, το μεγάλο Καρπάθικο σπίτι που είναι απο μόνο του ένα μικρό λαογραφικό μουσείο, με εργόχειρα, τα ξυλόγλυπτα, τα κάντρα των παπούδων και των γονέων, γίνονται οι χαρές της οικογένειας αλλά και τα πλούσια τραπέζια στους "φιλοξενούμενους", στους οποίους προσφέρονται και παραδοσιακά εδέσματα, ποτά και γλυκά.