ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΠΑΘΟ - ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ



Ο γάμος στην Καρπαθο και ειδικά στις Μενετές είναι σχεδόν ο ίδιος ,όπως και στα περισσότερα χωριά της κάτω Καρπαθου.
Άσχετα με την κοινωνική θέση του γαμπρού ή της νύφης επικρατούν τα ίδια σχεδόν έθιμα. Φυσικά στους κανακάρηδες ή τις κανακαρές δηλαδή τους πρωτογυιούς ή τις πρωτοκόρες που έπερναν ο μεν πρωτογυιός τη πατρική περιουσία ή δε πρωτοκόρη τη μητρική Η προικοδότηση τώρα πλέον έχει εξαλειφθεί και η περιουσία κατανέμεται σχεδόν έξ ίσου και υποχρεωτικά σε όλα τα παιδιά. Αρχίζουμε πρώτα με τ' αρραβωνιάσματα, τα συβάσματα όπως λένε στη Καρπαθο.
Στην αρχή μεσολαβούν οι προξενητάδες εκτός των εκτάκτων γάμων απαγωγών που η επιμονή καταλήγει εις αίσιο τέλος.

Και να σε πάρω θέλω εγώ και με τη κακοσύνη κι ας πάει κι' ο πατέρας στη Ρόδο να μας κρίνει.
Και να σε πάρω γώ θέλει δε θέλει ο γέρος Κι αν είναι για τα πράματα ας λείψουνε στο τέλος.

Όταν λοιπόν οι προξενητάδες πετύχουν την συμφωνία για το συνοικέσιο με τους γονείς και τους ενδιαφερόμενους (αυτό γίνεται πάντα νύκτα)ειδοποιούνται οι συγγενείς του γαμπρού και της νύφης.

Όλοι μαζεύονται στο σπίτι της νύφης. Εκεί καταφθάνει και ο γαμπρός με τους γονείς του χαιρετά τη νύφη και τα πεθερικά λέγοντας (η ώρα η καλή) Το ίδιο επαναλαμβάνει και η νύφη η οποία βγάζει τον καλλίτερο δίσκο και τα ωραιότερα ποτήρια και κερνά κάνοντας αρχή από το γαμπρό. Ο γαμπρός ρίχνει μέσα στο δίσκο χρυσά νομίσματα, βραχιόλια, δακτυλίδια και ότι άλλο ανάλογα με την οικονομική του αντοχή. Τα πεθερικά κρεμούν συνήθως στο πέτο του γαμπρού και της νύφης χρυσά νομίσματα φλουριά κλπ. Για να μαθευτεί όμως το συνοικέσιο σχηματίζετε μια παρέα από γυναίκες και κορίτσια συγγενείς της νύφης και του γαμπρού και κτυπούν τις πόρτες συγγενικών και φιλικών σπιτιών τόσο δυνατά ώστε να ξυπνήσουν όσοι κοιμούνται.(κι 'απού των παιδιών σας φωνάζουν). Ο γάμος κατά κανόνα πρέπει να γίνει μετά 8 ημέρες και συνήθως Κυριακή ή μεγάλη γιορτή. Τα πάντα επιστρατεύονται. Μοδίστρες ράβουν τα νυφικά φορέματα άλλοι κουβαλούν τα ξύλα που θα μαγειρέψουν τα φαγητά του γάμου. Ειδικά στα ψιλοκούλουρα λένε πολλά τραγούδια με διάφορους Καρπάθικους σκοπούς.
Πλάστε κοπέλες όμορφα των κουλουριών τους κλώνους και δώστε ευχές στ' αντρόγυνο να ζήσει χίλιους χρόνους.
Χίλιες ευχές σας δίνουμε σήμερα στα κουλούρια ανθόσπαρτος ο δρόμος σας γεμάτος με λουλούδια.
Όσο σουσάμι βάλαμε εις τα κουλούρια πάνω τόσες λίρες να πιάσετε κι ακόμη παραπάνω.

Έτσι φθάνουμε στις παραμονές του γάμου. Την παραμονή του γάμου γίνετε και το κάλεσμα. Συγγενείς των μελλονύμφων βγαίνουν στο κάλεσμα και προσκαλούν τους συγγενείς και φίλους για το γάμο. Γυναίκες και άντρες με λύρες , βιολιά, και λαούτα γυρίζουν και προσκαλούν τους συγγενείς και φίλους , λέγοντας (Καλεσμένοι στο γάμο). Το στόλισμα της νύφης και του γαμπρού το κάνουν νέες και νέοι που να ζουν οι γονείς τους και να είναι ανύπαντροι. Με τις ευχές των δικών του ο γαμπρός ξεκινά για το σπίτι της νύφης με τους δικούς του. Φθάνοντας στο σπίτι της νύφης τον υποδέχετε πρώτη η πεθερά και τον φιλά, ανοίγει το σπίτι για να βάλουν τα μπαούλα και τα πράγματα του γαμπρού μέσα. Ο γαμπρός μπαίνει κι αυτός πηδώντας παίρνει τη νύφη και όλη η πομπή τώρα τραβά για την εκκλησία. Τα τραγούδια δίνουν και παίρνουν και τραγουδούν μονάχα γυναίκες.
Ω (γ)αμπρέ κι ω καλο(γ)αμπρέ,

Βάρσαμε κι' αμάραντέ μου και σγουρέ βασιλικέ μου ήρταν καλογυιέ μου να σε πάρουσι κι' εις της πεθεράς σου να σε μπάσουσι.

Η πομπή φθάνει στην εκκλησία, όπου μετά το μυστήριο του γάμου φιλούν τα στέφανα πρώτα οι γονείς, μετά τ' αδέλφια και οι λοιποί συγγενείς και φίλοι, ρίχνοντας στο δίσκο των μελλονύμφων διάφορα δώρα και χρήματα τα γαμπριάτικα όπως λένε που θα τα διαθέσει ο γαμπρός για το τραπέζι που είναι υποχρεωτικό σε όλους μικρούς και μεγάλους. Τ' αντρόγυνο θα πάει στο σπίτι της νύφης όπου ο γαμπρός θα σπάσει το ρόδι, ενώ η πεθερά αλείφει τους τοίχους της πόρτας με μέλι για να είναι όλα γλυκά και ωραία. Τις πρωινές ώρες οι καλεσμένοι φεύγουν και κλείνουν τ' αντρόγυνο στο μεγάλο σπίτι. Την επόμενη οι καλεσμένοι πηγαίνουν στο σπίτι της νύφης και ζητούν να ξυπνήσουν τ΄ αντρόγυνο, κτυπώντας την πόρτα δυνατά. Μεσολαβεί συνήθως η πεθερά, η οποία είναι υποχρεωμένη να τάξει να υποσχεθεί δηλ. ότι θα σφάξει ένα μοσχάρι ή ένα αρνί στα κλησιάσματα, όταν δηλ. το αντρόγυνο θα πάει στην εκκλησία την άλλη Κυριακή για να εκκλησιασθεί.

Ακούτε πως το λέει η Καρπάθικη μούσα.

Έναν αρνί καλόν αρνί έχω και γώ ταμένο τη Κυριακή για χάρη σας είναι προορισμένο.
Φωνάξετε τη πεθερά να δούμε τι θα τάξει την αγελά(δα) που πόμεινε θέλουμε να μας σφάξει.
Γίω (δίνω) και εγώ την αγελά μαζί κι ένα γ(δ)αμάλι γιατ' ήκαμα καλό γαμπρό και κάνω τα χαλάλι.

Έτσι ανοίγουν στ' αντρόγυνο, ξαναστρώνετε το τραπέζι και επακολουθούν χοροί και τραγούδια. Έτσι τελειώνει ο γάμος στις Μενετές και στα περισσότερα χωριά της Καρπάθου στα Δωδεκανησα