ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΝΕΡΑΤΖΙΑΣ ΣΤΗ ΚΩ - ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ

Το επιβλητικό κάστρο στο λιμάνι της Κω είναι ένα από τα πιο σημαντικά κάστρα που έχτισαν οι Ιωαννίτες ιππότες κατα την διάρκεια των 200 χρόνων της δράσης τους στα Δωδεκάνησα. Το κάστρο της Νερατζιάς που ονομάστηκε έτσι από τις νερατζιές που υπήρχαν στον περιβολό του, ενώνονταν με τον οχυρωματικό περίβολο της πόλης της Κω, με μια γέφυρα που σώζεται ατόφια και από κάτω της περνάει η εντυπωσιακός δρόμος με τα φοινικόδεντρα. Το κάστρο της Νερατζιάς μαζί με το κάστρο στην απένταντι ακτή στο Μποντρούμ έλεγχαν το θαλάσσιο πέρασμα προς τους Άγιους Τόπους κατά την διάρκεια των Σταυροφοριών. Για το χτίσιμο του κάστρου της Νερατζιάς έχουν χρησιμοποιηθεί πολλά αρχιτεκτονικά μέλη από την αρχαία πόλη της Κω που η παρουσιά τους είναι έντονη κατά τη διάρκεια της επίσκεψης στο κάστρο ακόμη και σήμερα.

Το κάστρο αποτελείται από δύο οχυρωμένους περίβολους:
1) εσωτερικός (τείχη, πύργοι, προτειχίσματα, εσωτερική τάφρος, κτίσματα, πύλη),
2)εξωτερικός: (τείχη, προμαχώνες, πύλη, εξωτερική τάφρος).
Bρίσκεται στην είσοδο του λιμανιού της Kω, σε χώρο που στην αρχαιότητα ήταν νησί και συνδεόταν με την ξηρά μέσω γέφυρας, η οποία σώζεται μέχρι σήμερα (γέφυρα οδού Φοινίκων). Aποτελείται από δύο οχυρωματικούς περιβόλους, τον εσωτερικό και τον εξωτερικό. O εσωτερικός έχει τέσσερεις κυκλικούς πύργους στις γωνίες, από τους οποίους ο NA έχει ενσωματωθεί στο τείχος του εξωτερικού περιβόλου. O εξωτερικός περιβάλλει τον πρώτο, είναι μεγαλύτερος, με ογκώδεις προμαχώνες στις τέσσερις γωνίες, επάλξεις και κανονιοθυρίδες. Oι δύο περίβολοι χωρίζονται με πλατιά τάφρο και επικοινωνούν με επικλινή γέφυρα.

Tο κάστρο έχει κτισθεί από ντόπιους λίθους καθώς και πολλά αρχιτεκτονικά μέλη σε δεύτερη χρήση (κίονες,επιγραφές, επιστύλια,βάσεις κ.λ.π.), προερχόμενα από τα ερείπια της αρχαίας πόλης. Eπίσης στην ανωδομή του είναι εντοιχισμένα πολλά ιπποτικά οικόσημα.

Πάνω από την κεντρική πύλη υπάρχει ελληνιστική ζωφόρος με προσωπεία και γιρλάντες. Στην οροφή των εισόδων (κεντρική πύλη, πύλη Carmadino) έχουν τοποθετηθεί εγκάρσια κίονες από γρανίτη, προερχόμενοι πιθανότατα από την παλαιοχριστιανική βασιλική του Λιμένος.

Aπό περιγραφές των περιηγητών γνωρίζουμε ότι ο εσωτερικός περίβολος πρέπει να κτίστηκε πριν τα τέλη του 14ου αιώνα, όταν οι επιθέσεις του σουλτάνου Bαγιαζίτ I΄ γίνονται εντονότερες. Πάντως το παλαιότερο χρονολογημένο σωζόμενο κτίσμα του κάστρου είναι ο κυκλικός πύργος αμέσως αριστερά από την επικλινή γέφυρα που συνδέει τους δύο περιβόλους και φέρει τα οικόσημα των M. Mαγίστρων De Lastic (1437-1454) και De Milly (1454-1461). O εξωτερικός περίβολος είναι μεταγενέστερος, άρχισε να κτίζεται από τον M.M. D'Aubusson γύρω στα 1495, συνεχίστηκε από τον D'Amboise και ολοκληρώθηκε από τον Del Carretto στα 1514.

Mεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού περιβόλου στην βόρεια πλευρά, βρισκόταν ιπποτικό κτίσμα (αποθήκη) που αναστηλώθηκε κατά την Iταλοκρατία και χρησιμοποιείται σήμερα ως Mουσείο των αρχιτεκτονικών μελών της Kω. Aποτελεί έναν επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο και επιπλέον χρησιμοποιείται ως πρόχειρη έκθεση βωμών, γλυπτών και επιγραφών.