ΛΕΙΨΟΙ - ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ

Οι Λειψοι βρίσκονται στα Δωδεκανησα 11 μίλια ανατολικά της Πάτμου. Δίνει το όνομα του σ' ένα σύνολο νησιών που αποτελείται από είκοσι τέσσερις βραχονησίδες και έξι βράχους, με σημαντικότερες την Αρεφούσα, τα Ασπρονήσια, το Μακρονήσι, το Καπαρονήσι, το Πιάτο, το Ψωμό, το Πιλάβι, του Σταυρή, τη Λύρα και την Κουλούρα.

Η ονομασία του είναι αρχαιότατη και υπό τη μορφή «Λεψία » απαντάται σε επιγραφές προχριστιανικών χρόνων. Από τα αρχαιολογικά ευρήματα και τις άλλες πηγές συμπεραίνουμε ότι οι Λειψοί κατοικήθηκαν αρχικά από Δωριείς και μετά τους Ίωνες της Μιλήτου. Στα βυζαντινά χρόνια οι Λειψοί ανήκουν στο Θέμα των Κιβυραιωτών. Ο αυτοκράτορας Αλέξιος Α΄ ο Κομνηνός με χρυσόβουλλό του δωρίζει την Πάτμο και τους Λειψούς στον όσιο Χριστόδουλο (τέλη 11 ου ή αρχές 12 ου αιώνα). Στα χρόνια που ακολουθούν οι Λειψοί περιέρχονται στους Φράγκους, στους Ιππότες της Ρόδου, στους Τούρκους και στους Ιταλούς για να ενσωματωθούν το 1948, μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκανησα, στην Ελλάδα.

ΛΕΙΨΟΙ - ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΑ

Αρχαία Ακροπολη. Βρίσκεται ΝΑ του οικισμού των Λειψών, στην κορυφή του υψώματος «Κάστρο». Υπάρχουν περισσότερα άνδηρα, στο ανώτερο από τα οποία διακρίνονται λείψανα αρχαίων οικοδομημάτων, λιθόπλινθοι, αργοί λίθοι από διαλυμένες τοιχοποιίες, κεραμίδια, κατάλοιπα οχυρώσεως κ.ά. Αρχαίος οικισμός στη θέση Κουσέλιο . Στη θέση «Κουσέλιο», ΝΑ του οικισμού, διατηρούνται λείψανα αρχαίου οικισμού. Διακρίνονται λείψανα τοίχων, αρχιτεκτονικά μέλη, κεραμίδια, όστρακα, αντίβαρο ελαιοπιεστηρίου κ.ά. Ο οικισμός αυτός φαίνεται ότι άκμασε κατά την κλασική εποχή, τους ελληνορωμαϊκούς χρόνους και την παλαιοχριστιανική εποχή, ενώ παρακμάζει από τον 7 ο μ.Χ. αιώνα. Αρχαία επιγραφή σε μάρμαρο είναι εντοιχισμένη στο σημερινό ναό της Παναγίας του Κουσελιού (Εισόδια της Θεοτόκου), ενώ στον ίδιο χώρο υπάρχουν λείψανα από παλαιοχριστιανικές βασιλικές.

ΛΕΙΨΟΙ - ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ

Μονή Παναγίας του Χάρου (στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού – βυζαντινή εποχή, 11 ος – 12 ος αι. το αρχικό κτίσμα): T ο σημαντικότερο μνημείο του νησιού χτίστηκε από μοναχούς της Πάτμου σε βυζαντινό ρυθμό με ναό τρίκλιτο, με χαμηλό τυφλό τρούλο και ακανόνιστα τόξα. Πήρε το όνομα της από την απεικόνιση της Παναγίας που κρατεί τον Υιό της ως Εσταυρωμένο κι όχι βρέφος. Η εικόνα στεγάζεται σήμερα στο ναό του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Σύμφωνα με την παράδοση, κάθε χρόνο στα εννιάμερα της Παναγίας ανθίζουν οι κρίνοι που πλαισιώνουν την εικόνα και έχουν ήδη ξεραθεί από την εορτή του Ευαγγελισμού. Στους Λειψούς έχουν κτιστεί και άλλα ησυχαστήρια όπως της Πάνω Κοίμησης, του Ιωάννη Θεολόγου στο Μοσχάτο, ενώ ολόκληρο το νησί είναι κατάσπαρτο από γραφικά ξωκλήσια.

ΛΕΙΨΟΙ - ΜΟΥΣΕΙΑ

Αξιόλογη είναι η αρχαιολογική συλλογή που είναι ταυτόχρονα και εκκλησιαστικό- λαογραφικό μουσείο του νησιού, ενώ πολύτιμες υπηρεσίες προσφέρει η βιβλιοθήκη "Οδυσσέας Ελύτης" που κτίστηκε με πρωτοβουλία της UNESCO .

ΛΕΙΨΟΙ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

Ο μοναδικός οικισμός των Λειψών κτίστηκε στον μεγαλύτερο και πιο κλειστό ορμίσκο του νησιού, όπου βρίσκεται και το λιμάνι. Η περιοχή είναι διάσπαρτη από ερημητήρια και ησυχαστήρια. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ανεμόμυλος του Αραβή ή του Γαβαλά, που διατηρείται σε καλή κατάσταση. Βρίσκεται στην κορυφή υψώματος, εμφανίζει κυκλική κάτοψη και είναι κτισμένος από αργολιθοδομή και ασβεστοκονίαμα. Οι επιφάνειες των τοίχων εσωτερικά είναι επιχρισμένες, ενώ εξωτερικά είναι αρμολογημένες.

ΛΕΙΨΟΙ - ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Εορτάζονται με μεγαλοπρέπεια και πανηγυρικές εκδηλώσεις τα Εννιάμερα της Παναγίας (23/8) με προσφορά ψωμιού με μαστίχα, γλυκάνισο και μοσχοκάρυδο από τοπικό ξυλόφουρνο και ντόπιου κρέατος. Στους Λειψούς λειτουργεί ταπητουργική σχολή, ενώ το αλώνισμα γίνεται ακόμα στην παραδοσιακή του μορφή.

ΛΕΙΨΟΙ - ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Στους Λειψούς καλλιεργούνται κυρίως ελιές και αμπέλια. Τα κρασιά που παράγονται θεωρούνται εξαιρετικά και επί Ιταλοκρατίας χρησιμοποιούνταν ως νάμα για τη Θεία Κοινωνία στο Βατικανό. Ο επισκέπτης επίσης θα βρει εκλεκτά γαλακτοκομικά προϊόντα, ιδίως παραδοσιακή μυζήθρα από γιδίσιο γάλα και θαλασσινό νερό, η οποία αφού βράσει σε ειδικό καζάνι, τοποθετείται σε μικρά κοφινάκια έως ότου "ψηθεί".

ΛΕΙΨΟΙ - ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Η καθιέρωση της τριήμερης Γιορτής Κρασιού (10/8) συνδυάστηκε με τα 8.000 κλήματα που φυτεύτηκαν και την ένταξη των Λειψών στην Ένωση Οινοποιητικών Πόλεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.