ΝΥΣΙΡΟΣ - ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ

Η Νίσυρος είναι νησί στα Δωδεκάνησα και βρίσκεται δυτικά της Ρόδου, ανάμεσα στην Κω, την Τήλο και την Αστυπάλαια. Συγκεκριμένα, απέχει 8 μίλια ΒΔ. της Τήλου, και 10 μίλια νότια της Κω στην οποία και υπάγεται διοικητικά. Πρωτεύουσα του νησιού είναι το Μανδράκι. Άλλα χωριά της Νισύρου είναι ο Εμπορειός, οι Πάλοι ή Νίκια και τα Λουτρά.
Η Νισυρος αποτελείται από ηφαιστειογενή βουνά, ενώ το κέντρο της νήσου καταλαμβάνει μεγάλος κρατήρας διαμέτρου 4 χλμ., από τον πυθμένα και μέχρι την επιφάνεια του οποίου απαντάται θείο. Ένας άλλος μικρότερος κρατήρας υψώνεται στα 700 περίπου μέτρα, δίνοντας και το μεγαλύτερο υψόμετρο της νήσου . Στη νήσο αναβλύζουν επίσης πολλές θερμοπηγές, εκ των οποίων οι κυριότερες είναι στα Λουτρά. Η μορφολογία της έχει επηρεαστεί από το ηφαίστειο και το ηφαιστειογενές της έδαφος που είναι πολύ εύφορο και ευνοεί τη δενδροκομία και την πλούσια βλάστηση. Έχει έκταση 41 τετραγωνικά χιλιόμετρα, υψόμετρο 698 μέτρα και μήκος ακτών 30 χιλιόμετρα. Δυτικά και βόρεια της Νισυρου βρίσκονται τέσσερις νησίδες, τα λεγόμενα Νισύρια.

Η Νισυρος οφείλει την ύπαρξή της στο ηφαίστειο, που για αιώνες σιγόκαιγε στα έγκατα της γης της. Εκείνο όριζε το πότε το νησί θα μεγαλουργούσε και πότε θα καταστρεφόταν. Παρόλα αυτά στη Νίσυρο σώζονται πολλά αξιόλογα μνημεία που φανερώνουν την πλούσια ιστορία του τόπου Ακόμη και το ίδιο ηφαίστειο αποτελεί το σημαντικότερο φυσικό αξιοθέατο της Νισυρου. Εκείνο που κάνει τη Νισυρο να ξεχωρίζει είναι οι εναλλαγές των τοπίων της. Η άγρια ομορφιά των μαύρων βράχων δίνει τη θέση της στα καταπράσινα τοπία και οι θαλασσινές εικόνες στους γραφικούς οικισμούς με τα κατάλευκα σπίτια και τα βαμμένα σε έντονους χρωματιστούς παραθυρόφυλλα. Επίσης, η Νίσυρος φημίζεται και για τις ιαματικές πηγές της, που είναι γνωστές από την εποχή του Ιπποκράτη.

Το πανηγύρι της Παναγιάς της Σπηλιανής το Δεκαπενταύγουστο είναι το πιο γνωστό έθιμο του νησιού. Στην ακολουθία του Εσπερινού ψάλλεται στο τέλος ένα μοιρολόι που θυμίζει Μ.Εβδομάδα και τη Μ.Παρασκευή. Οι Νισύριοι έχουν συνθέσει δικά τους εγκώμια για τη γιορτή. Μετά την ακολουθία του Εσπερινού προσφέρεται νηστήσιμο δείπνο και παραδοσιακοί λουκουμάδες. Κατά την ακολουθία του Όρθρου γίνεται το κόλλυβο της Παναγίας με τη συνοδεία μοιρολογιών από τις εννιαμερίτισσες, οι οποίρε έχουν φέρει και τα υλικά για το κόλλυβο. Οι εννιαμερίτισσες είναι γυναίκες που έχουν κάνει τάμα να περάσουν 9 μερόνυχτα προσευχής στα κελιά της μονής, προσφέροντας διάφορες εργασίες για την καθαριότητα και την προετοιμασία του μοναστηριού κατά τη διάρκεια του πανηγυριού. Μετά το τέλος της λειτουργίας το κόλλυβο μεταφέρεται μαζί με την εικόνα της Παναγίας και με τη συνοδεία της πομπής των πανηγυριωτών από το Ηγουμενείο στην τραπεζαρία της μονής, όπου παρατίθεται πάνδημο γεύμα. Μετά το τέλος του γεύματος κάθε προσκυνητής ασπάζεται τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, δέχεται από τον ιερέα κόλλυβα και αφήνει τον οβολό του για την αντιμετώπιση των εξόδων του γεύματος.

Παλαιόκαστρο: Είναι η ακρόπολη, κλασσικής περιόδου, της αρχαίας πόλης. Σε πολύ καλή κατάσταση λόγω της υψηλής ποιότητας κατασκευής του, αποτελεί για τους ειδικούς ένα από τα αρτιότερα οχυρωματικά έργα της αρχαιότητας. Κατασκευασμένο αποκλειστικά από βασαλτικό ανδεσίτη, ένα από τα πιο σκληρά πετρώματα στον κόσμο. Η κύρια πύλη αποτελείται από άρτια λαξευμένους ογκόλιθους με απόλυτη εφαρμογή των εφαπτόμενων επιφανειών. Το συνολικό μήκος της οχύρωσης είναι πολύ μεγάλο, αφού περικλείει όλο το στεριανό τμήμα του βραχώδους λόφου, πάνω από το νότιο άκρο του Μανδρακίου.

Κάστρο Εμπορειού: Ιπποτικό κάστρο που περικλείει την εκκλησία του Ταξιάρχη.

Κάστρο των Νικειών: Ιπποτικό κάστρο στο υψηλότερο σημείο του οικισμού με θέα στο ηφαίστειο και στα γύρω νησιά.

Κάστρο Μανδρακίου, όπου χτίστηκε και η Παναγία Σπηλιανή.

Νεολιθικός οικισμός (νησάκι Γυαλί): Πρόσφατες αρχαιολογικές ανασκαφές έφεραν στο φως ένα συγκρότημα νεολιθικής κατοίκισης στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ

Μοναστηριακό συγκρότημα Αρμά (18 ος αι.): Mετόχι της Μονής Σπηλιανής από το 1727.

Παναγία Φανερωμένη (Σε δύσβατη περιοχή, στη θέση "Καρδιά" 4 χλμ. νότια του Μαντρακίου – τέλη 11 ου ή αρχές 12 ου αι.): Η πιο σημαντική αρχιτεκτονικά εκκλησία με λείψανα τοιχογραφιών. Ανήκει στον τύπο του σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο. Έχει καταπέσει τμήμα της στέγασης και μέρος του τρούλου, που βαθμιαία αποκαθίστανται.

Μονή Σιώνες : Μικρή μονή με σημαντικές τοιχογραφίες πιθανώς των μέσων του 18ου αιώνα.

Μοναστηριακό συγκρότημα Σταυρού : Δεξιά του ναού υπάρχουν τρία παλιά κελιά χωμένα στο έδαφος και ερείπια άλλων οκτώ κελιών με αντίστοιχο αριθμό στερνών.

Αγία Τριάδα (νοτιοδυτικά των Νικιών): Μικρό εξωκλήσι με τοιχογραφίες καλής ποιότητας του 15ου αι.

Μοναστήρι Παναγίας Σπηλιανής (Στο κάστρο του Μανδρακιού - 1400): Ο κυρίως ναός είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου και το παρεκκλήσι στον Άγιο Χαράλαμπο. Ονομαστή είναι η αμφιπρόσωπη εικόνα της Παναγίας (14 ος αι.), ενώ λίγες τοιχογραφίες, εικόνες και χρυσά & ασημένια αφιερώματα κοσμούν το ναό. Στο «καθιστικό» εκτίθεται συλλογή εκκλησιαστικών κειμηλίων και στη βιβλιοθήκη σπάνιες εκδόσεις.

Εκκλησία του Ταξιάρχη (Κάστρο Εμπορειού): Εκκλησία με λιγοστές τοιχογραφίες.

Μοναστήρι Παναγίας Κυράς, χτισμένο σε εξαιρετική τοποθεσία.

Ευαγγελίστρια (4 χλμ. από το Μανδράκι): Εξωκλήσι με ξενώνα που φιλοξενεί όσους επιθυμούν πρωινή ανάβαση στον Προφήτη Ηλία και τη Μονή Σταυρού.

Εκκλησία στον «κρεμαστό κήπο» του Διαβάτη (1749): Σε υψόμετρο 638 μ. κοντά στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία μέσα σε κήπο από καρυδιές, συκιές και αχλαδιές που περικλείεται από ψηλό μαντρότοιχο. Η χρονολογία ίδρυσης είναι χαραγμένη στη λάβα.

ΜΟΥΣΕΙΑ - ΕΚΘΕΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο (Μανδράκι): Αντικείμενα από την καθημερινή ζωή των παλαιών Νισυρίων, κεντήματα και παλιές φωτογραφίες.

Εκκλησιαστικό Μουσείο (Μανδράκι): Απαρτίζεται από δύο κύριους χώρους με εκθέματα εξαιρετικού ενδιαφέροντος. Στον πρώτο εκτίθενται εκκλησιαστικά κειμήλια, ιερατικά σκεύη, αφιερώματα και πλούσια συλλογή νομισμάτων και χαρτονομισμάτων κυρίως από την Παναγιά Σπηλιανή καθώς και παραδοσιακά αντικείμενα. Στο δεύτερο χώρο υπάρχει αναπαραγωγή ξυλόγλυπτου τέμπλου (18 ος αι.), σειρά αυθεντικών εικόνων που καλύπτουν το φάσμα από την Κρητική σχολή μέχρι τα τέλη του 19 ου αι. και ανθοστόλιστος παραδοσιακός επιτάφιος.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Οι οικισμοί του Μανδρακίου, του Εμπορειού και των Νικειών θεωρούνται σήμερα παραδοσιακοί, ενώ ο οικισμός των Πάλων δεν είναι χαρακτηρισμένος .

Μανδράκι : Λευκά διώροφα σπίτια με αφαιρετικές γεωμετρικές φόρμες καθώς και αναγεννησιακού τύπου αρχοντικές κατοικίες και νεοκλασικά συνθέτουν την αρχιτεκτονική ιδιαιτερότητα της πρωτεύουσας.

Εμπορειός: Σπίτια απλά , χτισμένα από ηφαιστειακή πέτρα δίπλα σε διώροφα νεοκλασικά με ιδιόμορφες επικλινείς σκεπές και προσεγμένα υπέρθυρα .

Νικειά : Χτισμένα με πανοραμική θέα στο Αιγαίο και την καλδέρα. Αρχοντικά αναπαλαιώνονται με πιστό και καλαίσθητο τρόπο, ενώ αξιοποιείται κάθε μέτρο γης. Η βοτσαλόστρωτη και λευκή πλατεία χαρακτηρίζεται από αρχιτεκτονικό συγκρητισμό.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

ΝΙΣΥΡΟΣ ΜΑΝΔΡΑΚΙ: ( 30 22420 )
ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ: 31201
ΟΤΕ: 31299, 30299, 31212, 31099
ΛΙΜΕΝΑΡΧΕΙΟ: 31222
ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟ: 31249
ΔΗΜΟΣ: 31203
ΙΑΤΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 31217
ΤΑΞΙ: 31460, 31474