Χτισμένο με γκρίζα πέτρα και ξύλο, σε απόλυτη αρμονία με τη φύση, το κεφαλοχώρι αυτό του Δυτικού Ζαγορίου προσφέρεται για ένα αξέχαστο διήμερο με διαμονή σε ατμοσφαιρικούς ξενώνες, ράφτινγκ στο ποτάμι και πολλές επιλογές για εξορμήσεις στη γύρω περιοχή.

  ΄Ενα από τα πιο όμορφα και αρχοντικά χωριά του Ζαγορίου είναι η Αρίστη. Αγναντεύει από μακριά τις χιονισμένες βουνοκορφές της Γκαμήλας, τους Πύργους, που υψώνουν το περήφανο ανάστημά τους πάνω από το Μικρό Πάπιγκο και μας καθηλώνουν με την άγρια, ιδιαίτερη ομορφιά τους, ενώ στα «πόδια» της κυλάει ο ποταμός Βοϊδομάτης με τα παγωμένα νερά του. Υψόμετρο 650 μετρα. ΄Ολα εδώ μοιάζουν να φτιάχτηκαν με πολλή τέχνη και μεράκι, σε απόλυτη αρμονία με τη φύση. Αρχοντικά και στέγες, αυλές και ψηλοί μαντρότοιχοι, εκκλησίες και πλατείες, βρύσες και γιοφύρια... όλα δουλεμένα με γνώση και σεβασμό στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική του τόπου.

 ΤΟ ΧΩΡΙΟ

Η αρίστη, η «Αρτσίστα», όπως την έλεγαν άλλοτε, είναι ένα από τα πιο παλιά κεφαλοχώρια του Ζαγορίου. Υπήρξε σπουδαίο εμπορικό σταυροδρόμι. Από τους δρόμους της περνούσαν τα καραβάνια που έφταναν ως το Βουκουρέστι και την Κεντρική Ευρώπη. Γύρω από το κέντρο του χωριού με τον αιωνόβιο πλάτανο άρχισε να αναπτύσσεται ο οικισμός με τους 5 μαχαλάδες.

Η ανάπτυξή της χρονολογείται γύρω στο 13^ο αιώνα. Εξαιτίας των επιδρομών των Τουρκαλβανών ληστών επέρχεται μαρασμός. Σύντομα, όμως, ακολουθεί η ανάκαμψη. Από το 17^ο αιώνα αρχίζει η μεγάλη μετανάστευση. Το εμπόριο έφερε πλούτο και τα ξενειτεμένα παιδιά της ευεργέτησαν την γενέτειρά τους κι έχτισαν πολλά αρχοντικά.

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η Αρίστη διέθετε Σχολαρχείο, Οικονομική Υφαντουργική Σχολή. Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1700) με το περίφημο ξυλόγλυπτο τέμπλο, ήταν προσφορά του Αλή Πασά. Με ειδικά «φιρμάνια» παραχωρούσε προνόμια που επέτρεπαν στους κατοίκους του Ζαγορίου να λειτουργούν εκκλησίες και σχολεία.